Veel mensen komen tijdens hun dagelijkse werkzaamheden in aanraking met verschillende risico's en gevaren. Blootstelling aan gassen en dampen is hier één van. Gezien de grote verscheidenheid in gassen en dampen zijn ook de gevolgen ervan verschillend, van redelijk onschuldig tot zelfs dodelijk. Denk hierbij aan astma, chronische longziektes, asbestose en diverse vormen van kanker. Het feit dat niet alle gassen en dampen zichtbaar zijn ,maakt het des te belangrijker om te weten in welke mate werknemers blootgesteld worden aan gassen en/of dampen.

Meten is weten

Door middel van metingen kan een risico-analyse gedaan worden om het restrisico te kunnen inschatten. Het selecteren van het juiste meetprincipe is cruciaal voor het identificeren van gas gerelateerde risico's. Voor sommige gassen en dampen kunt u de 3M Monitor gebruiken om de blootstelling te bepalen. Deze meet de gemiddelde concentraties van (o.a.) gassen en/of dampen in de lucht over een gemeten tijdsinterval. Het apparaat is klein en eenvoudig te bevestigen op de kleding. Na de meting kan een analyse worden opgevraagd bij een laboratorium in Nederland of België. Als na de risico-analyse blijkt dat het onmogelijk is om het risico volledig weg te nemen, dan is het belangrijk om de werknemers te beschermen met de juiste PBM's.

Wist u dat...

niet alle gassen en dampen waarneembaar zijn? Sommige hebben geen geur of smaak, andere zijn onzichtbar of een combinatie van beide.
als je lang werkt in een omgeving met gas, je het gas vaak niet meer ruikt?
sommige gassen zwaarden zijn dan lucht en zich over de grond verspreiden?

Blootstelling aan vervuilende stoffen (zoals milieuverontreinigende stoffen, gassen of geuren) op het werk gelden voor onderstaande beroepen.

Tips en maatregelen

Zorg ervoor dat medewerkers zo weinig mogelijk worden blootgesteld aan schadelijke stoffen, dus ook vluchtige stoffen. Voor de meeste stoffen zijn MAC-waarden vastgesteld, de Maximaal Aanvaarde Concentratie. Dit is de maximale dosis waaraan medewerkers kunnen worden blootgesteld. De MAC-waarde is een combinatie van zowel de duur als de concentratie van aanwezige gassen, dampen en stof in de lucht.

Bijvoorbeeld: een stof heeft een MAC-waarde van MAC-tgg 8 uur, 100 mg/m3. Dit betekend dat werknemers niet langer dan 8 uur blootgesteld mogen worden aan een concentratie van 100 mg/m3 van die stof. En als de concentratie bijvoorbeeld 50 mg/m3 is? Dan werk je dus op 50% van de MAC-waarde, en dat is op zich veilig. Echter, indien de concentratie hoger is dan 10% van de MAC-waarde, moet een werkgever altijd maatregelen nemen om de blootstelling verder te beperken, omdat er nog steeds kans op overschrijding is.

Kortom, bij overschrijding van de MAC-waarde moet een werkgever onmiddelijk maatregelen treffen. Is de blootstelling hoger dan 10% van de MAC-waarde, dan moet een werkgever maatregelen nemen die redelijkerwijs van hem verwacht mogen worden. De volgende maatregelen kunnen voorkomen dat werknemers de MAC-waarde overschrijden:

Vervang de gevaarlijke stof door een ongevaarlijke stof, of voorkom dat werknemers worden blootgesteld aan de gevaarlijke stof.
Voer verontreinigde lucht af.
Beperk de tijd waarin werknemers aan de gevaarlijke stof worden blootgesteld. Of beperk het aantal werknemers dat aan de stof wordt blootgesteld.
Zorg ervoor dat werknemers persoonlijke beschermingsmiddelen gebruiken.

Filters

Half- en volgelaatsmaskers zijn voorzien van filters of filterbussen. Verschillende filters beschermen tegen verschillende gevaren, waaronder fijnstof, dampen en gassen. Het is daarom belangrijk dat er voor het juiste filter gekozen wordt, zodat de bescherming optimaal is. Er bestaan verschillende soorten filters voor adembescherming:

Stoffilters. Een stoffilter beschermt, net als een stofmasker, tegen kleine stof- of vloeistofdeeltjes. Deze filters zijn verkrijgbaar in drie klassen, te weten P1, P2 en P3.
Gasfilters. Een gasfilter biedt bescherming tegen gassen en dampen.
Meervoudige gasfilters. Meervoudige gafilters beschermen tegen meer dan één groep gassen en/of dampen. De meest voorkomende meervoudige gasfilters zijn AB-filters (beschermen tegen organische dampen, oplosmiddelen en zure gassen) en ABEK-filters (beschermen tegen organische dampen, zure gassen, zwaveldioxide en ammoniak). Deze filters zijn in te delen in beschermingsklasse 1 en 2.
Combinatiefilters. Een combinatiefilter beschermt zowel tegen gassen en dampen als tegen kleine stof- of vloeistofdeeltjes. Een combinatiefilter is voorzien van een kleurcodering, waaraan je kan aflezen tegen welke stofklasse het filter beschermt. Het meest gebruikte filter in de glastuinbouw is het A2P3 filter. Dit is een combinatiefilter met een hoog absorberend vermogen voor organische dampen en een deeltjesfilter tegen giftig fijnstof.

Filters worden ingedeeld door middel van een letter en een kleurcode. Chemische producten kunnen bestaan uit: vaste stoffen/deeltjes (stof, vezels, micro-organismen), of vluchtige stoffen (gassen en dampen). Via de kleur- en lettercodering kan je afleiden welk filter je nodig hebt voor de (chemische) stof waarmee u te maken heeft.

Aandachtspunten bij adembescherming

Een masker moet de mond en neus volledig bedekken en goed aansluiten op het gelaat. Ben je een baarddrager, houd er dan rekening mee dat de baard ervoor zorgt dat het masker niet optimaal aansluit. Dit kan de beschermingsgraad met 50% doen verminderen!
De filter van het masker (of in het geval van een stofkapje, het volledig masker) moet tijdig vervangen worden. Wanneer een filter namelijk verzadigd raakt, zal het niet meer optimaal beschermen. Het einde van de levensduur van gas/dampfilters wordt aangekondigd door het ruiken, proeven, voelen van sporen van de verontreiniging door de gebruiker.
De levensduur van een filter hangt af van de verschillende omstandigheden waarin zo'n filter gebruikt wordt. Maar er zijn wel enkele factoren die de levensduur van een filter beïnvloeden zoals de concentratie van de verontreiniging, combinatie van vervuilende stoffen, ademsnelheid van de gebruiker, luchtvochtigheid, temperatuur en gebruiksduur. Vanwege de verschillende factoren is het niet mogelijk om een geschatte levensduur te geven.
Zet het masker pas af nadat je de ruimte met fijnstof, nevel of gas hebt verlaten.
Laat maskers jaarlijks controleren. Goedgekeurde maskers worden voorzien van een controlecertificaat. Hiermee voldoet u aan de wettelijke gestelde eisen voor adembescherming.

3M heeft een online tool, de 3M Select and Service Life Software. Deze tool helpt u de meest geschikte combinatiefilter te kiezen. klik HIER om naar de software te gaan.